Ptasie Historie. Sowy Polski

2
Ptasie Historie. Sowy Polski

„Na południe od Rogowa
Mieszka w leśnej dziupli sowa,
Która całą noc, do rana,
Tkwi nad książką, zaczytana(...)”

 

Przytoczony powyżej fragment wiersza Jana Brzechwy pod tytuem „Sowa” trafnie przedstawia
pewien stereotyp, który od wielu lat jest kojarzony z cechami „typowej”sowy jednak nie różni się ona znacząco inteligencją od innych ptaków drapieżnych jak np. orły czy jastrzębie. Cechami
charakterystycznymi dla tego gatunku są na pewno duże oczy i głowa przez które, prawdopodobnie uznaje się te ptaki za mądrzejsze od pozostałych. Tajemniczość tego drapieżnika wzbudza ogromne zainteresowanie każdego obserwatora przyrody.

Sowy Polski

Tajemniczość tego drapieżnika wzbudza ogromne zainteresowanie każdego obserwatora przyrody. Większość przedstawicieli gatunku poluje po zmroku jendak niektóre sowy pomimo typowego przystosowania do takiej formy żerowania (m.in. oczy zdolne do widzenia nocą , niezwykle wrażliwy słuch czy bezdźwięczny lot) preferują poszukiwanie swoich ofiar w ciągu dnia. W Polsce występuje 10 gatunków sów lęgowych oraz 3 gatunki , które można zaobserwować w trakcie ich przelotów i koczowania w okresie zimy.

Zgodnie z najnowszymi wynikami badań (2020r.) ,mającymi na celu określenie liczebności populacji sów oraz częstość ich występowania na danych obszarach, zespół badaczy określił , które z gatunków są w Polsce najliczniejsze. Pospolitą sową okazał się Puszczyk (zauważany był na prawie 89% badanych terenów) -najrzadszym gatunkiem był Puchacz, który występował na 11% badanej powierzchni. 

Miejscem zamieszkania sów jest głównie las jednak niektóre gatunki odbywają lęgi w miastach np.puszczyk. Fascynujące w opisywanych ptakach jest to, że posiadają niezwykle wrażliwy zmysł wzroku. Drapieżniki te charakteryzują się dużymi oczami, jednak odbierają świat w odcieniach szarości (istnieją gatunki, które widzą inne kolory jednak ich zakres jest bardzo niewielki). Dzięki ograniczonej palecie barw , sowy dostrzegają w nocy nawet najmniejszy ruch dodatkowo są też dalekowidzami. Cechy te pozwalają zauważyć ofiarę w nocy nawet z bardzo dalekiej odległości. Co jednak ma zrobić dalekowidz , żeby nie wpaść przypadkowo w przeszkodę znajdującą się tuż przed nosem? Sowy znalazły na ten problem rozwiązanie w postaci piór czuciowych zlokalizowanych wokół dzioba, dzięki którym nie dochodzi do niechcianych zderzeń.

Puszczyk zwyczajny

Puszczyk zwyczajny, Strix aluco, akwarela Karoliny Kijak

 

Sowy posiadają kolejną ciekawą cechę trzy powieki – górną, która służy do mrugania , dolną – odpowiedzialną za spanie oraz trzecią powiekę, o wdzięcznej nazwie „migotka”, która stanowi błonę ochronną oka. W związku z brakiem mięśni wokół gałki ocznej (jak ma to miejsce u człowieka) u sów nie jest możliwy ruch oczu. Natura potrafi jednak każdy mankament zrekompensować inną cechą , którą w tym przypadku jest ekstremalna elastyczność szyi przez co sowy widzą doskonale co dzieje się za ich „plecami” (ich pole widzenia to 360 ). Nocą zmysł wzroku może jednak zawodzić dlatego omawiane drapieżniki posiadają doskonale rozwinięty słuch. Aparatem służącym do odbierania dźwięków są bardzo duże otwory uszne ukryte pod skupiskiem piór. Przykładem fałszywych uszu moga być pióra u sowy uszatej, które do złudzenia przypominają uszy u innych zwierząt jednak nie pełnią żadnych funkcji związanych ze słuchem. W celu upolowania zdobyczy konieczna jest jej natychmiastowa lokalizacja dlatego odebrany przez asymetrycznie położone otwory uszne dźwięk musi zostać szybko przetworzony. 

Mózg sowy posiada duży i bogato unerwiony obszar odpowiedzialny za analizę odebranych
informacji. Ciekawe jest to, że słuch sów nie pogarsza się wraz z upływem czasu. Badania tego typu przeprowadził pewien niemiecki profesor Georg Klumb, który po przebadaniu płomykówek doszedł do wniosku, że sowy mają zdolność do odbudowy niesprawnych komórek rzęsatych odpowiedzialnych za słuch dzięki czemu nawet starsze osobniki dorównywały tą cechą młodym sprawnym ptakom. Każdy życzyłby sobie doskonałego słuchu przez całe życie ,kto wie może dalsze badania wpłyną w przyszłości na uaktywnienie funkcji regeneracji komórek słuchowych także u człowieka?


Sowy w związku z tym, że są cichymi drapieżnikami starają się pozostać niezauważone
dlatego też ubarwienie piór gatunków leśnych zbliżone jest do koloru kory drzew. Ptaki te wiele czasu spędzają na wypatrywaniu swojej zdobyczy jednak same również chciałyby czuć się bezpiecznie dlatego też niektórzy przedstawiciele gatunku wypracowali sobie ciekawy system zniechęcania do ataku potencjalnych napastników. Przykładem jest posiadanie na karku jasnych piór imitujących oczy (sowa jarzębata). Okazuje się , że cecha ta świetnie się sprawdza ponieważ większość agresorów czuje się zaskoczona i rezygnuje z ataku sądząc, że jego potancjalna ofiara dostrzega swojego napastnika. Kolejną ciekawą cechą tych nocnych łowców są szpony, które nigdy nie przestają być ostre. Jest to możliwe dzięki ich budowie – górna część szponu jest twardsza od dolnej dlatego ta druga stosunkowo szybciej się ściera. Sowie rodziny są bardzo zżyte. Karmienie młodych dzielą między sobą samce i samice. Gdy pokramu jest zbyt wiele drapieżne ptaki szukają miejsca do jego gromadzenia -pewnego rodzaju spiżarni. Za takie miejsce może słuzyć inna dziupla , ale czasem zgromadzone jedzenie jest układane wokół piskląt lub w innych mniej zrozumiałych przez człowieka
miejscach na przykład parapety mieszkań.

Puszczyk uralski obraz akwarela

Akwarela Puszczyka Uralskiego, Strix uralensis, akwarela Karoliny Kijak

 

Niezwykle ciekawą cechą sów jest ich śpiew w trakcie którego nie otwierają swych dziobów.
Tworzony w krtani dźwięk jest bardzo głośny i przenosi się wiele kilometrów dalej. Jego funkcja jest dokładnie taka sama jak u wszystkich ptaków – informuje o zagrożeniu, gotowości do rozmnażania i zajętym terytorium. Wydawanie dźwięków jest dziedziczne, sowy nie uczą się tej umiejętności od swoich rodziców dzięki temu można w pewnym stopniu oszacować pokrewieństwo między tymi zwierzętami.


Sowy w związku ze swoją tajemniczością wielokrotnie były kojarzone z nieszczęściami. W
wielu częźciach świata począwszy od Polski kończąc na Chinach sowy były uznawane za ptaki
zwiastujące rychłą śmierć. W Ameryce północnej uznawano je także za towarzyszki pomagające przejść zmarłym „na drugą stronę”. Niestety zła sława tych dostojnych drapieżników ,zakorzeniona w ludowych przypowiedniach bardzo odbiła się na ich liczebności. Chcąc pozbyć się złych omenów należało zgładzić ptaka. Na szczęście czasy wiary w tego typu przepowiednie juz dawno minęły. Obecnie wszystkie gatunki sów zamieszkujące nasz kraj są objęte ścisłą ochroną gatunkową dzięki czemu możemy cieszyć się ich pięknem i poznawać ich zwyczaje w środowisku naturalnym do czego bardzo serdecznie zachęcamy!

studio akwareli, sowy polski

Komentarze do wpisu (2)

12 listopada 2023

Przepięknie Pani maluje te dostojne ptaszyska.Nic dodać nic ująć .Bardzo bym chciał kupić taki obrazek lub nawet kilka jeśli jest taka możliwość.

22 listopada 2023

@Grzegorz Kołtun , Bardzo dziękuję, Blog jest częścią mojej galerii w której sprzedaję obrazy, wystarczy, że z górnego menu wybierze Pan zakładkę obrazy a pojawią się oryginalne akwarele wystawione przeze mnie na sprzedaż, serdecznie zapraszam :)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl